Er is gevraagd of er een verschil is tussen denkfouten maken en onlogisch redeneren.
Weldegelijk is er verschil tussen denkfouten maken en onlogisch redeneren.
Voorwoord
Schrijfdrift ontstaat spontaan. Dit maal naar aanleiding van een gevoel van onbehagen dat de vorige column over kritisch denken rammelt.
Wederom heb ik nu de definitie over kritisch denken ontleed.
Dit maal zonder de vraag:
Kun jij je vinden in de definitie?
Er werd de aanname gedaan dat iets goed is of fout en niets ertussen.
Er is gevraagd of er een verschil is tussen denkfouten maken en onlogisch redeneren. Weldegelijk is er verschil tussen denkfouten maken en onlogisch redeneren.
Aan wetenschappelijk sceptisisme kun jij zelf een draai aan de betekenis geven. Of de definitie hanteren die wetenschappers eraan geven.
Merk het verschil op:
Iets is onwaar tot het tegendeel is bewezen. Of iets waar is zullen we toetsen aan de hand van empirisch onderzoek.
Als de details ertoe doen en wie ben ik dit te beoordelen, voel ik me gelukkiger bij deze versie van de column over kritisch denken dan bij de vorige.
Inleiding
Hetgeen je erover op Internet kunt vinden, kan uitgangspunt zijn voor het artikel.
Kritisch denken verduidelijkt doelen, onderzoekt aannames, onderscheidt verborgen waarden, evalueert het bewijs en beoordeelt de conclusies.
De uitdrukking "kritisch denken" verwijst naar het nadenken over een probleem, een vraag of een aandachtspunt in al zijn facetten. "Kritisch" betekent hier niet "afkeurend" of "negatief". Kritisch denken heeft een brede toepassing, in de juridische wereld is het bijvoorbeeld belangrijk bij het analyseren van een misdaad, in de geneeskunde bij het stellen van een juiste diagnose, en in de opinievorming bij het vormen van een eigen mening.
Uitgangspunten:
Bereidheid om zichzelf te bekritiseren
Kritisch denken is de bereidheid om zijn eigen redeneringen kritisch te evalueren en zijn overtuigingen voortdurend te toetsen aan de argumenten van anderen.
De focus ligt daarbij op het aanleren en het ontwikkelen van de intentie om naar waarheid te zoeken, een open geest te hebben, systematisch en analytisch te leren redeneren en voorzichtig te zijn in het trekken van conclusies. Anders liggen diverse vormen van zelfbedrog en geslotenheid van geest op de loer, zowel individueel als collectief.
Reflectief denken
Kritisch denken is gebaseerd op zelfcorrigerende concepten en principes, niet op hard en snel, maar op stap-voor-stapprocedures. Het leidt dus niet naar absolute zekerheden, maar het is een voortschrijdend proces waarbij men steeds dichter bij de waarheid komt (zie het demarcatieprobleem= wetenschappelijke kennis onderscheiden van pseudowetenschap.)
Competentie
Kritisch denken is samengesteld uit logisch redeneren, duidelijkheid, geloofwaardigheid, nauwkeurigheid, relevantie, en billijkheid.
Floris van den Berg (filosoof) stelt dat kritisch denken geholpen wordt door een aantal factoren: kennis van de randvoorwaarden, het gevolgd hebben van een wetenschappelijke opleiding, kennis van de psychologie (cognitieve vooringenomenheden), scepticisme, kennis van de filosofie, retoriek, algemene rationaliteit, moed (om te denken), kennis van de argumentatietheorie en de logica en rekenvaardigheid.
Onderzoek
Daniel Kahneman heeft samen met Amos Tversky onderzoek gedaan naar de rationaliteit van het menselijk denken. Kahneman en Tversky stelden vast dat rationeel denken niet in de natuur van de mens zit. Volgens Kahneman bestaat de gedachtewereld van de mens uit twee systemen, een 'systeem 1' en een 'systeem 2'. Systeem 1 is de snelle, intuïtieve methode, die vanzelf komt en niet aan- of uitgezet kan worden. Dit systeem werkt goed, maar in complexe problemen faalt het omdat het vooral gebaseerd is op patroonherkenning. Systeem 2 is het tragere, bewuste proces dat bijvoorbeeld wordt gebruikt om een complexe vermenigvuldiging op te lossen. Het is lastig en vereist discipline. Hun bevindingen tonen het belang aan van goede technieken om kritisch te denken.
Kritisch denken kun je leren als je bereid bent kritiek te accepteren. Van luisteren word je wijzer dan met je oren dichtgeplakt rondlopen.
Kritisch denken begint met een houding:
- Akkoord, ik ben bereid mijn fouten toe te geven.
- Ik ben bereid de discipline op te brengen mijn systeem 1 uit te schakelen. Voor kritisch denken is geen plaats voor intuïtie.
- Ik ben bereid de discipline op te brengen conform wetenschappelijke methoden en technieken te werk te gaan.
- Ook al voldoe ik aan bovenstaande 3 voorwaarden, behoor ik de door mij geproduceerde conclusies te beschouwen als vooralsnog niet de waarheid.
Om kritisch te denken, moet je jezelf ertoe aanzetten. Zodra de hersenen worden gepijnigd, haken volksstammen af en komen we niet verder dan roeptoeteren.
Kritisch denken beschouw ik als een vaardigheid waar op de basisschool in het geheel geen aandacht aan wordt besteed. Is dit een gemiste kans?
Vanaf groep 7 in het geval je van de ontwikkeling van het kinderbrein gebruik maakt:
In groep 7 is de leerling in staat een aanvang te maken met hypothetisch deductief denken. Puberteit is niet alleen een biologische rijping, maar ook de reactie van het bakvisje en pielemanski op inconsequent gedrag van de volwassenen.
Op de basisschool in Oss waar ik stage liep, mocht ik een experiment doen. Mijn stelling was dat het in groep 7 in oktober mogelijk moet zijn een voorspelling te doen welke leerlingen ná de basisschool, kandidaten zijn voor het VWO. Dit kwam in mij op na een artikel te hebben gelezen van een ontwikkelingspsycholoog.
In de klas vertelde ik de leerlingen: We gaan hogere wiskunde doen en dat is nog veel moeilijker dan de moeilijkste rekensom die jullie ooit hebben moeten maken. Weet je wat? Wij gaan differentiëren.
Er waren leerlingen bij die de formule om de oppervlakte van een cirkel te berekenen met een enkele aanwijzing konden herleiden, met meer aanwijzingen konden herleiden en met wat je ook deed de formule niet konden herleiden. Dit is echter maar één experiment die de hypothese bevestigde.
Hebben we het over een toevalstreffer of was dit een experiment waaraan je conclusies kunt verbinden?
Hoe zouden de leerlingen van die klas toen nu hun plek in de maatschappij hebben bezet? Wat is er van mijn experiment nog overgebleven?
In deze column wagen we een poging om het onderstaande artikel tegen de lat van het kritisch denken te leggen.
1. In Tegenspraak
Preken deze ministeries voor een geheel andere parochie?
Sophie Hermans is weliswaar een studiebol, maar haar studierichting lijkt in de verste verte nog niet op hetgeen ze zich nu mee bezighoudt. Femke Wiersma heeft affiniteit met het boerenleven. Laten we het daar maar op houden.
Biologisch Europa bewijst de wereldwijde natuur geen dienst, aldus de auteurs.
De titel van het artikel spreekt een waardeoordeel uit. Laten we het artikel alinea voor alinea tot ons nemen.
9.000.000.000 monden te voeden. De planeet is groot genoeg om in theorie iedereen te voeden: Voorwaarden: ethisch, behoud van de natuur, welke is de rol van Europa? Olivier Honnay, Wannes Keulemans, Gerard Govers en Tessa Avermaete zijn de experts. Moet Europa een bio landbouw paradijs worden?
Expertteam van KU Leuven had 10 jaar geleden hun kennis om te komen tot een duurzame landbouwvisie gedeeld.
Er woedt een stikstofdiscussie en klimaatdiscussie. Laten we professor Keulenmans eens aan het woord.
De experts beloven rationeel, gebaseerd op feiten hun bevindingen weer te geven. Gaan we het dan ook allemaal geloven?
Conclusie 1: Intensieve landbouw is niet per definitie milieuonvriendelijk. Hoe ben je eraan gekomen?
Conclusie 2: In de buurt van natuurgebieden is extensieve, milieuvriendelijke landbouw wenselijk.
Conclusie 3: Ecologische landbouwvormen hebben een lagere milieulast per hectare.
Conclusie 4: Intensieve landbouw heeft een grotere impact op de lokale natuur, maar palmt wel minder ruimte in per eenheid product.
Conclusie 5: Hoe minder ruimte een landbouwsysteem nodig heeft, hoe minder de milieulast.
Conclusie 6: Dus wel intensieve landbouw een plek geven.
Conclusie 7: Milieuactivisten: Met jullie roeptoeteren onderschatten jullie zwaar het ecologisch voordeel van de intensieve landbouw.
Conclusie 8: Door hier te extensiveren, betekent minder productie hier en elders meer productie.
Conclusie 9: De professor durft te denken aan drastische veranderingen in ons voedselsysteem. Welke veranderingen?
Conclusie 10: Het globale landbouwarsenaal kan kleiner zolang het efficiënter wordt gebruikt.
Conclusie 11: Ons? landbouwarsenaal kan met 50% reduceren.
Conclusie 12: 25 tot 33 % van alle broeikasgassen komen voor rekening van de landbouw door o.a. ontbossing en ruimtegebruik.
Conclusie 13: Er kan veel intensiever worden geteeld. Eerst wie gaat wat telen en vervolgens hoe met welke middelen?
Conclusie 14: Conclusie 13 hier nuanceren door niet te pleiten voor meer gewasbeschermingsmiddelen, maar voor een beter gebruik, etc. etc. Al lees ik het 10 keer, blijft het wazig.
Conclusie 14: Je moet de gewassen daar telen waar de teelt ervan het meest voor de hand ligt. Dus inzetten op gewassen die hier niet thuishoren om de impact van transport te reduceren is dom.
Conclusie 15: De ecologische voetafdruk van onze voeding wordt vooral bepaald door landgebruik, koeien, machines en mest.
Tot dit moment heb ik eigenlijk alleen conclusies gezien. Aan de hand van dit artikel kan ik geen oordeel vormen in hoeverre het team van experts gedegen onderzoek hebben verricht.
Dit artikel zou een eerste aanzet kunnen zijn om door wetenschappers die juist een andere discipline beoefenen vanuit hun perspectief te laten bestuderen.
Onder hoe meer invalshoeken je een en dezelfde materie bekijkt, des te genuanceerder het oordeel wordt.
Conclusie 16: Indien je van mening bent dat je als natie niet afhankelijk moet zijn van import van voedsel, gaan andere landen hetzelfde redeneren. De wereldvoedselhandel valt stil en heb jij niks om te importeren als bij jou door misoogst en vernieling van oogst in het land geen voedsel is.
Conclusie 17: De voedselwereldhandel draagt eraan bij dat er optimaal efficiënt kan worden geproduceerd, de CO2 impact beduidend lager is dan wanneer ieder lokaal produceert en onze voedselzekerheid veilig is gesteld, juist door de wereldhandel.
Conclusie 19: De ontbossingswet is een loze maatregel.
Conclusie 20: Koeien, de roodbonte en zwartbonte dames hebben onder de veestapel de grootste ecologische voetafdruk. Weer blijft de klimaatvraag open. Overal waar de rode vlag uithangt, is deze vraag niet beantwoord.
Conclusie 21: De veestapel hier reduceren roept de reactie op dat elders het ontstane gat in de markt wordt gevuld. Dan kun je maar beter hier blijven produceren, omdat hier de kennis en goede veeartsen aanwezig zijn om heel efficiënt te produceren.
Hier afbouwen = groter milieubelasting.
Conclusie 21: Als het vlees duurder wordt, zal er minder worden geconsumeerd, waardoor de vraag afneemt.
In heel de discussie mis ik over wat nu gezond eten is.
Conclusie 22: Gedragsverandering afdwingen?
Conclusie 23: Bio melkkoeien hebben meer ruimte nodig en ben je dus terug bij af.
Conclusie 24: Naar alternatieve methoden om voedsel te produceren wil ik best kijken. Echter liggen de uitspraken die hier worden gedaan wel op het expertiseterrein van dit onderzoeksteam? Kan laboratoriumvoedsel evenaren met natuurlijk voedsel?
Conclusie 25: Of je het wilt of niet, laboratoriumvoedsel komt eraan. En nu drukken de onderzoekers zich genuanceerder uit. Ook bij hen gaat de Wienerschnitzel door de mond naar binnen.
Conclusie 26: Een beslissing hier, heeft consequenties daar en dus uiteindelijk ook hier. De wet van behoud van ellende.
Kijkt u naar de witte tekst op de blauwe achtergrond aan het begin van dit artikel, bent u het dan met mij eens dat het artikel zich feitelijk beperkt tot het weergeven van 26 conclusies zonder de aannames te onderbouwen.
Meestal staat in de keuken de koelkast. Zodra ik iets van buiten moest leren, maakte ik rijtjes op A4tjes, zodanig dat ik aan de keukentafel, al kijkend naar de koelkast de rijtjes tot vervelens toe memoreerde.
Tot op heden heb ik die gewoonte. Moet ik iets voor lange tijd kunnen onthouden, plak ik een rijtje met steekwoorden op de koelkast, hierna te noemen het koelkastdocument.
Het koelkastdocument
In het geval je een aantal handelingen in een bepaalde volgorde moet uitvoeren, dien je eerst die handelingen in de juiste volgorde te kunnen benoemen.
Als een onderwerp controversieel is, houdt denken op te bestaan.
Het voorbeeld 9-11
Als het 16:45 uur is in New York. Hoe laat is het dan in Londen? 21:45 uur. Het verschil is 5 uur.
Op 11 september 2001 stort om 10:30 uur building 7 in. Hoe laat is het dan in Londen? 15:30 uur.
Leg mij dan maar eens uit hoe het mogelijk is dat BBC om 14:30 uur in Londen meldt dat building 7 is ingestort?
Door dit simpele feit voor te leggen, word ik weggezet als complotdenker.
Een heel opmerkelijk detail:
Building 7 is niet geraakt door vliegtuigen. Het gebouw stort spontaan binnen de eigen funderingsgrenzen in.
De Twintowers 417 m, resp. 415 m hoog storten beide binnen 12 seconden in elkaar, eveneens binnen de eigen funderingsgrenzen.
Laat een biljartbal van een toren van 417 meter hoogte naar beneden vallen. Hoe lang doet de biljartbal erover de grond te raken?
S = 1/2 g *t2 of S / 1/2 g = t2. 417 / 4,905 = 85,01 De wortel uit 85,01 =9,2 seconden. Nu zal door de wrijvingsweerstand de biljartbal er ietsje langer over doen. lokaal kan de gravitatie marginaal verschillen t.o.v. een andere plaats dan het centrum van New York.
Als ik de media mag geloven, is tenminste 45.000.000 kg staal verwerkt. Zo'n toren stort binnen de eigen funderingsgrenzen in zo'n 12 seconden in elkaar.
Super, fenomenaal, geweldig, onvoorstelbaar, uniek in de wereld. 3 gebouwen storten in ietsje meer dan de valsnelheid, bij miljoenen kg staalconstructies in.
Even aangenomen, dat het geen complottheorie is, maar daadwerkelijk een complot is.
Waarom behoor ik tot de weinigen die 9-11 mogelijk een bizar opgezet spel vinden van de regering Bush?
Onderstaand staan 11 redenen hoe de democratie te ondermijnen. Bush had het geloof, omdat het te bizar is te denken dat een overheid tot zoiets in staat is.
Leg je alles tegen de lat van het kritisch denken, zul je nog veel vaker bizarre ontdekkingen doen.
